Szacuje się, że inkontynencja z przepełnienia dotyczy około 10–15% osób zmagających się z problemem mimowolnego wycieku moczu. W przeciwieństwie do innych jej rodzajów, takich jak forma wysiłkowa czy nagląca, ta postać schorzenia występuje częściej u mężczyzn niż u kobiet. Zjawisko to obserwuje się również częściej wśród osób starszych.
Należy jednak podkreślić, że ani płeć, ani wiek nie są bezpośrednimi przyczynami inkontynencji z przepełnienia. W większości przypadków za jej rozwój odpowiadają inne schorzenia lub czynniki wpływające na prawidłowe funkcjonowanie układu moczowego. Mogą to być między innymi problemy z prostatą, łagodny rozrost gruczołu krokowego, zmiany strukturalne obejmujące jajniki i macicę, cukrzyca, a także przyjmowanie niektórych produktów leczniczych, w tym leków przeciwdepresyjnych.
Przyczyną tego rodzaju inkontynencji może być również przewlekłe, intencjonalne wstrzymywanie mikcji. Odnosi się to do sytuacji, w której potrzeba skorzystania z toalety jest przez dłuższy czas świadomie ignorowana lub odkładana. Regularne powstrzymywanie odruchu oddania moczu może prowadzić do stopniowego rozciągnięcia i osłabienia struktury ściany pęcherza, co z czasem trwale zaburza jego prawidłowe opróżnianie.
Jak działa pęcherz moczowy?
Aby lepiej zrozumieć mechanizm inkontynencji z przepełnienia, warto najpierw przyjrzeć się temu, w jaki sposób funkcjonuje pęcherz moczowy. Mocz powstaje w nerkach, skąd spływa moczowodami do pęcherza. Gdy gromadzi się w nim duża ilość płynu, obszar pęcherza znajdujący się między ujściami moczowodów a cewką moczową ulega lekkiemu rozciągnięciu
Proces ten aktywuje receptory nerwowe w ścianie pęcherza, które wysyłają do mózgu sygnał informujący o jego napełnianiu. Dzieje się tak zazwyczaj wtedy, gdy objętość zgromadzonego płynu osiąga około 200 ml, jednak parcie narasta wraz z dalszym wypełnianiem się pęcherza. W dolnej części narządu znajduje się ujście cewki moczowej, czyli przewodu, przez który mocz jest usuwany z organizmu.
Gdy mózg odbiera ten sygnał, stymuluje mięśnie ściany pęcherza do skurczu i jednocześnie przekazuje impuls do zwieracza, powodując jego rozluźnienie, co umożliwia swobodne oddanie moczu. Inkontynencja z przepełnienia występuje wtedy, gdy nerwy czuciowe lub mięśnie otaczające pęcherz nie funkcjonują prawidłowo, co uniemożliwia lub istotnie utrudnia jego prawidłowe opróżnianie.
Jakie są najczęstsze przyczyny inkontynencji z przepełnienia?
Większość przypadków inkontynencji z przepełnienia dotyczy starszych mężczyzn, ponieważ dolegliwość ta jest często powiązana z problemami z prostatą, które naturalnie pojawiają się wraz z wiekiem. Ze względu na to, że gruczoł krokowy przylega bezpośrednio do cewki moczowej, jego powiększenie może prowadzić do jej ucisku. W rezultacie światło cewki się zwęża, co uniemożliwia mężczyźnie całkowite opróżnienie pęcherza.
U kobiet przyczyną inkontynencji z przepełnienia mogą być zmiany strukturalne w obrębie jajników lub obniżenie macicy. Ponadto do czasowego wystąpienia tego problemu mogą przyczynić się kamienie nerkowe blokujące cewkę moczową, a także zabiegi chirurgiczne wykonywane w obrębie pęcherza moczowego lub w jego bezpośrednim sąsiedztwie.
U dzieci podłożem inkontynencji z przepełnienia mogą być wady wrodzone. Z kolei u osób chorujących na cukrzycę istnieje ryzyko uszkodzenia nerwów kontrolujących mięśnie ściany pęcherza. Powoduje to, że mięśniówka pęcherza nie kurczy się prawidłowo, a sam narząd nie jest w pełni opróżniany podczas mikcji. W takich sytuacjach pęcherz ulega nadmiernemu przepełnieniu, a mocz zaczyna bezwiednie wyciekać, czemu często nie towarzyszy typowe uczucie parcia na toaletę.
Rozwiązania i metody leczenia
Ponieważ chroniczne zaleganie moczu może w dłuższej perspektywie prowadzić do schorzeń nerek, kluczowe znaczenie ma odpowiednio wczesna konsultacja lekarska. Objawy te nie zawsze łatwo odróżnić od innych form inkontynencji, dlatego lekarz – poza badaniem fizykalnym – często prosi pacjenta o prowadzenie dzienniczka mikcji.
Wielu mężczyzn przez lata ignoruje te symptomy oraz inne dolegliwości ze strony układu moczowo-płciowego. Szybka diagnoza pozwala na sprawne znalezienie źródła problemu, co pozwala uniknąć ogromnego dyskomfortu oraz poważnych powikłań zdrowotnych.
W przypadku kobiet dobre rezultaty przynosi czasem fizjoterapia i trening mięśni dna miednicy. Jeśli natomiast przyczyną są zmiany uciskowe w obrębie macicy lub jajników, najskuteczniejszym rozwiązaniem okazuje się zabieg chirurgiczny.