W przeciwieństwie do innych rodzajów inkontynencji, takich jak odmiana wysiłkowa (osłabione mięśnie dna miednicy) i nagląca (często powodowana przez zaburzenia układu nerwowego), wersja funkcjonalna nie wynika z problemów z działaniem samego pęcherza.
Na tę przypadłość cierpią zwłaszcza osoby starsze oraz osoby z niepełnosprawnościami fizycznymi. Jest ona zazwyczaj skutkiem chorób współistniejących lub czynników środowiskowych, takich jak utrudniony dostęp do toalety.
Przyczyny inkontynencji funkcjonalnej
Termin ten odnosi się do faktu, że czynniki fizyczne, środowiskowe lub psychiczne utrudniają normalne korzystanie z łazienki. Może to wynikać z trudnego dostępu do sanitariatów, braku wiedzy, gdzie się znajdują, bądź z efektów ubocznych przyjmowanych leków, które zaburzają naturalny rytm wypróżnień.
Grupa podwyższonego ryzyka obejmuje osoby z chorobami neurologicznymi, np. z demencją, a także pacjentów z wadami wzroku lub niewidomych. Problem ten dotyczy również osób leżących lub poruszających się na wózkach inwalidzkich, które nie są w stanie dotrzeć do toalety na czas, a także każdego, kto zmaga się z trudnościami w chodzeniu lub ograniczoną sprawnością rąk.
Zjawisko to częściej występuje u osób z chorobą zwyrodnieniową stawów oraz z przewlekłymi niepełnosprawnościami ruchowymi. Pacjenci z tej grupy często doświadczają mimowolnego popuszczania moczu w nowym lub obcym otoczeniu, ponieważ brakuje im tam odpowiednich udogodnień, aby zdążyć na czas. Dotyczy to także osób niewidomych i niedowidzących.
Stosowanie leków a inkontynencja funkcjonalna
Ta forma dolegliwości bywa czasami nazywana nietrzymaniem moczu wywołanym przez leki. Dotyczy to m.in. niektórych środków moczopędnych (diuretyków), przepisywanych przy niewydolności serca, obrzękach lub nadciśnieniu tętniczym. Inne preparaty mogą nasilać ten problem, jeśli działają rozluźniająco na mięśnie pęcherza bądź zakłócają sygnały nerwowe przesyłane do mózgu przy jego przepełnieniu.
Objawy inkontynencji funkcjonalnej
Odróżnienie inkontynencji funkcjonalnej od innych jej rodzajów może być trudne.
Ten problem często występuje u osób z demencją oraz innymi zaburzeniami poznawczymi lub neurologicznymi. Wielu z tych pacjentów nie jest w pełni świadomych swoich trudności lub nie potrafi ich wyjaśnić.
Choroby neurologiczne, takie jak Parkinson i Alzheimer, mogą również powodować inkontynencję naglącą. W rezultacie odmiana funkcjonalna bywa trudna do leczenia i często jest błędnie diagnozowana.
Dokładne badanie fizykalne oraz wywiad medyczny przeprowadzone przez specjalistę są tutaj bardzo ważne.
Sposoby radzenia sobie z inkontynencją funkcjonalną
Inkontynencji funkcjonalnej często można zapobiegać lub całkowicie ją wyeliminować. Ponieważ ta przypadłość jest zazwyczaj problemem praktycznym, a nie samą chorobą, jej rozwiązanie również wymaga działań o charakterze praktycznym.
Przede wszystkim osobom lub pacjentom z tym problemem należy zaoferować regularne wizyty w toalecie oraz, w razie potrzeby, pomoc przy ubraniu. Dobrym rozwiązaniem może być także łatwy dostęp do łazienki oraz wiedza o jej lokalizacji. Zastosowanie innych udogodnień, takich jak poręcze i uchwyty toaletowe, również stanowi część rozwiązania.
Porady i rozwiązania w inkontynencji funkcjonalnej
Wskazówka 1: W przypadku osób niewidomych lub niedowidzących kluczowe jest, aby toaleta była łatwo dostępna (włączone światło w nocy, pozostawione otwarte drzwi do łazienki, krótki dystans do toalety oraz usunięcie potencjalnych przeszkód)
Wskazówka 2: Zapewnij odzież, którą można łatwo zdjąć (guziki, zamki błyskawiczne i paski mogą stanowić utrudnienie).
Wskazówka 3: Bądź przygotowany podczas wychodzenia z domu lub na zewnątrz, sprawdzając wcześniej, gdzie znajdują się publiczne toalety.
Wskazówka 4: Zaleca się, aby osoby z niepełnosprawnościami lub poruszające się na wózkach inwalidzkich zawsze otrzymywały pomoc podczas korzystania z toalety – nie należy niedoceniać wsparcia personelu opiekuńczego.
Wskazówka 5: Skonsultuj z lekarzem ewentualne skutki uboczne przyjmowanych leków. Jeśli to możliwe, zmień lek na inny lub dostosuj jego dawkę.
Wskazówka 6: Trening pęcherza oraz ćwiczenia mięśni dna miednicy mogą pomóc w utrzymaniu lub odzyskaniu kontroli nad pęcherzem, co pozwala zapobiegać niekontrolowanym wyciekom.
Inkontynencja funkcjonalna a produkty chłonne
Produkty chłonne są dobrym, tymczasowym rozwiązaniem i pomocą w inkontynencji funkcjonalnej, jednak nigdy nie powinny zastępować wizyty w toalecie.
Często produkty chłonne są podawane profilaktycznie, bez próby znalezienia rozwiązania leżącego u podłoża problemu. Tymczasem inkontynencją funkcjonalną można często skutecznie zarządzać, wspierając pacjentów podczas wizyt w toalecie oraz poprawiając ich ogólną sprawność ruchową.
Aby maksymalnie ułatwić korzystanie z toalety, zaleca się stosowanie majtek chłonnych lub wkładek.